ale czy na pewno na wszystkich?
Dyrektywa EPBD wzbudziła w ostatnich miesiącach wiele dyskusji i nieporozumień dotyczących przyszłości instalacji fotowoltaicznych w budynkach. W przestrzeni publicznej często pojawia się przekonanie, że Unia Europejska nakaże montaż paneli na wszystkich domach. Czy nowe przepisy rzeczywiście wprowadzą taki obowiązek?
- Nowe regulacje dotyczą głównie nowych budynków. Dyrektywa koncentruje się przede wszystkim na projektowaniu obiektów w sposób umożliwiający wykorzystanie energii słonecznej.
- Instalacje mają powstawać tylko tam, gdzie ma to sens. Przepisy wskazują, że systemy OZE powinny być wdrażane tylko wtedy, gdy są technicznie i ekonomicznie uzasadnione.
- Zmiany będą wprowadzane stopniowo. Pierwsze obowiązki obejmą duże budynki publiczne i niemieszkalne, a dopiero później nowe budynki mieszkalne.
Dyrektywa EPBD – nowe regulacje dla budynków zmienią rynek
Wokół nowej dyrektywy unijnej dotyczącej budynków narosło w ostatnich miesiącach wiele mitów. Najczęściej powtarzana obawa dotyczy rzekomego obowiązku montowania paneli fotowoltaicznych na wszystkich istniejących budynkach. Tymczasem znowelizowana dyrektywa EPBD (Energy Performance of Buildings Directive) nie wprowadza takiego obowiązku dla już istniejących domów.
W praktyce regulacje dotyczą przede wszystkim nowych budynków oraz dużych obiektów publicznych i niemieszkalnych. Chodzi przede wszystkim o to, aby już na etapie projektowania uwzględniać możliwość wykorzystania energii słonecznej. W przypadku starszych budynków wiele obiektów nie spełnia podstawowych warunków technicznych – dachy mogą mieć niewłaściwe nachylenie, orientację lub ograniczenia konstrukcyjne. Dlatego znacznie łatwiej wprowadzać takie rozwiązania w nowych inwestycjach.
Fotowoltaika tylko tam, gdzie ma sens
Dyrektywa EPBD nie nakazuje montowania instalacji w każdej sytuacji. Dokument jasno wskazuje, że systemy wykorzystujące energię słoneczną powinny być instalowane tylko wtedy, gdy jest to technicznie możliwe, ekonomicznie uzasadnione i funkcjonalne. Oznacza to, że państwa członkowskie będą musiały określić szczegółowe kryteria oceny takich inwestycji. Najprawdopodobniej zostaną one opisane w krajowych planach renowacji budynków, które będą wyznaczały tempo modernizacji energetycznej zasobów mieszkaniowych i użytkowych.
W samej dyrektywie zapisano również, że nowe budynki powinny być projektowane w sposób umożliwiający opłacalną instalację technologii wykorzystujących energię słoneczną w przyszłości. Chodzi więc nie tylko o obowiązek montażu paneli, ale także o przygotowanie infrastruktury technicznej.
Kiedy obowiązek zacznie obowiązywać?
Wprowadzanie nowych zasad będzie rozłożone w czasie. Pierwsze obowiązki pojawią się jeszcze przed końcem tej dekady. Już do 31 grudnia 2026 roku instalacje wykorzystujące energię słoneczną będą wymagane w nowych budynkach użyteczności publicznej i niemieszkalnych o powierzchni powyżej 250 m2.
Kolejne etapy obejmą istniejące budynki publiczne o dużej powierzchni użytkowej. Zgodnie z harmonogramem zapisanym w dyrektywie obowiązek instalacji systemów wykorzystujących energię słoneczną będzie wprowadzany stopniowo:
- do 31 grudnia 2027 roku – dla budynków publicznych o powierzchni powyżej 2000 m2,
- do 31 grudnia 2028 roku – dla obiektów o powierzchni powyżej 750 m2,
- do 31 grudnia 2030 roku – dla budynków publicznych o powierzchni powyżej 250 m2.
W przypadku budynków niemieszkalnych obowiązek montażu instalacji będzie dotyczył także obiektów przechodzących generalny remont lub modernizację wymagającą pozwolenia administracyjnego. Największa zmiana dla rynku mieszkaniowego pojawi się jednak dopiero później.
- od 31 grudnia 2029 roku instalacje wykorzystujące energię słoneczną będą wymagane we wszystkich nowych budynkach mieszkalnych,
- ten sam obowiązek obejmie również zadaszone parkingi przylegające do budynków.
Polska musi wdrożyć przepisy do 2026 roku
Państwa członkowskie Unii Europejskiej mają czas do końca maja 2026 roku, aby przenieść zapisy dyrektywy EPBD do krajowego prawa. Równolegle przygotowywane będą krajowe plany renowacji budynków, które mają określić szczegółowy sposób wdrażania nowych regulacji. Proces legislacyjny jest jednak złożony. Wymaga analiz prawnych, technicznych i ekonomicznych, a także uzgodnień z innymi przepisami dotyczącymi rynku energii i budownictwa.
Czy fotowoltaika będzie obowiązkowa także w starych budynkach mieszkalnych?
Na razie dyrektywa nie nakłada takiego obowiązku. Dokument jedynie wskazuje, że państwa członkowskie powinny w swoich planach renowacji uwzględniać rozwój instalacji wykorzystujących energię słoneczną również w istniejących budynkach mieszkalnych. W praktyce oznacza to, że wiele będzie zależeć od decyzji krajowych rządów. Polska może wprowadzić dodatkowe zachęty lub regulacje, ale na razie nie ma przepisów nakazujących montaż fotowoltaiki w już istniejących domach.
Jedno jest jednak pewne – kierunek zmian w europejskim budownictwie jest jasny. Nowe budynki mają być coraz bardziej energooszczędne, przygotowane na wykorzystanie OZE i mniej zależne od paliw kopalnych. Fotowoltaika staje się więc powoli standardowym elementem nowoczesnej architektury.
